Anghenion Cymhleth

Beth yw anableddau dysgu?

Gall anabledd dysgu effeithio ar sut mae plentyn yn deall gwybodaeth, yn cyfathrebu, ac yn dysgu sgiliau newydd. Mae pob person ag anabledd dysgu yn wahanol. Mae’r term yn cwmpasu ystod eang o anghenion, o rai ysgafn i rai dwys.

Pan fo gan blentyn anabledd dysgu ac mae hefyd yn dangos ymddygiad niweidiol neu bryderus, gall fod yn anodd deall beth sy’n gyrru eu gweithredoedd neu sut i ymateb. Efallai y bydd eu hymddygiad yn ymddangos yn sydyn, yn ddwys, neu’n anghymesur. Gall fod yn anodd dweud a ydynt yn cael anhawster deall disgwyliadau, yn ymateb i rwystredigaeth, neu’n cael eu dylanwadu gan syniadau niweidiol neu gymheiriaid.

Nid oes rhaid i chi weithio hyn allan ar eich pen eich hun. Mae cymorth ar gael i’ch helpu i ddeall beth sy’n digwydd, lleihau risg, ac archwilio beth allai helpu’ch plentyn i ddysgu ymddygiad mwy diogel ar eu cyflymder eu hunain.

Sut olwg allai fod arno?

• Anhawster deall rheolau, ffiniau, neu ddisgwyliadau cymdeithasol
• Mynd yn rhwystredig neu’n llethol yn gyflym, yn enwedig mewn sefyllfaoedd prysur neu anragweladwy
• Ymateb mewn ffyrdd sy’n ymddangos yn sydyn neu’n ddwys. Nid oherwydd eu bod am achosi niwed, ond oherwydd nad oes ganddynt y geiriau na’r offer i ymateb yn wahanol
• Cael anhawster cyfathrebu teimladau neu anghenion
• Ailadrodd ymddygiadau hyd yn oed ar ôl cael eu cywiro, achos bod dysgu’n cymryd mwy o amser gyda mwy o ailadrodd
• Cymryd pethau maent wedi’u gweld – ar-lein, gan gymheiriaid – ar eu gwerth wyneb, heb ddeall y cyd-destun ehangach

Deall yr effaith

Pan fo gan blentyn anabledd dysgu, gall ymddygiad gael ei ddylanwadu gan rwystredigaeth, dryswch, neu anhawster prosesu beth sy’n digwydd o’u cwmpas. Ar yr un pryd, gall rhai ymddygiadau barhau i achosi niwed i eraill, hyd yn oed pan nad dyna fwriad y plentyn.

Mae cefnogi’ch plentyn yn golygu dal y ddau beth ar yr un pryd: deall eu hanghenion, a’u helpu i ddysgu beth sy’n ddiogel ac yn briodol. Nid yw’r ddau beth hyn yn gwrthdaro, maent yn gweithio gyda’i gilydd.

Efallai y bydd eu hymddygiad hefyd yn effeithio ar aelodau eraill o’r teulu, gan gynnwys brodyr a chwiorydd. Mae rhagor o wybodaeth am hyn ar ein tudalennau Trais Plentyn i Riant a Cham-drin Brodyr a Chwiorydd.

Beth gallwch chi ei wneud

Cadwch gyfathrebu’n syml, yn glir, ac yn gyson

Mae pobl ifanc ag anableddau dysgu yn aml angen gwybodaeth wedi’i dorri’n gamau llai, sy’n cael eu hailadrodd dros amser, gydag enghreifftiau concrit. Mae syniadau haniaethol fel ‘parch’ neu ‘ganiatâd’ yn dod yn gliriach o’u cysylltu hwy â sefyllfaoedd penodol, go iawn: ‘Pan wnest ti hyn, fe wnaeth i’r person arall deimlo fel hyn.’

Helpwch nhw i sylwi ar batrymau

Yn hytrach na chanolbwyntio ar yr ymddygiad ei hun yn unig, helpwch eich plentyn i sylwi ar beth sy’n arwain ato. Pa sefyllfaoedd sy’n sbarduno rhwystredigaeth, sut mae eu corff yn teimlo pan fo pethau’n cronni, a beth sy’n digwydd wedyn. Mae’r ymwybyddiaeth hon o’r hunan yn sylfaen am newid, hyd yn oed pan fo’n datblygu’n araf.

Defnyddiwch drefn ac ailadrodd

Mae cysondeb yn bwysicach na dwyster. Mae sgyrsiau byr, ailadroddus am beth sy’n ddiogel a beth nad yw, wedi’u cysylltu â sefyllfaoedd penodol yn hytrach ag egwyddorion cyffredinol, yn meithrin dealltwriaeth dros amser. Mae trefniadau clir a disgwyliadau rhagweladwy hefyd yn lleihau nifer y sefyllfaoedd sy’n arwain at lethdod.

Ceisiwch gymorth arbenigol

Mae deall y berthynas rhwng anabledd dysgu eich plentyn a’u hymddygiad yn aml yn gofyn am asesiad arbenigol. Gall ysgol eich plentyn, meddyg teulu, neu wasanaethau plant lleol gefnogi atgyfeiriad. Mae Mencap Cymru a gwasanaethau anabledd dysgu GIG Cymru hefyd yn fannau cychwyn da.

Mencap Cymru – 0808 808 1111 – cyngor, cymorth, a llinell gymorth i deuluoedd pobl ag anableddau dysgu.

Beth yw niwroamrywiaeth?

Mae niwroamrywiaeth yn disgrifio’r llawer o ffyrdd gwahanol mae pobl yn meddwl, yn dysgu, yn prosesu gwybodaeth, ac yn profi’r byd. Mae hyn yn cynnwys awtistiaeth, ADHD, dyspracsia, a gwahaniaethau niwrolegol eraill.

Efallai y bydd pobl ifanc niwrowahanol yn profi’r byd yn fwy dwys neu’n wahanol. Gallant fod yn fwy sensitif i sŵn, golau, neu gyffwrdd; cael anhawster ymdopi â newid; neu gael trafferth darllen ciwiau cymdeithasol a deall beth mae eraill yn ei feddwl neu’n ei deimlo. Nid yw’r gwahaniaethau hyn yn broblemau ynddynt eu hunain ond gallant effeithio ar sut y mae person ifanc yn ymdopi â straen, perthnasoedd, a bywyd bob dydd.

Pan fo ymddygiad yn dod yn niweidiol neu’n anniogel, mae’n aml yn gysylltiedig â gorlethu, nid bwriad. Mae deall hyn yn helpu rhieni i ymateb mewn ffyrdd sy’n gadarn ac yn dosturiol.

Sut olwg allai fod arno?

• Ymatebion cryf neu ddwys i newidiadau mewn trefn neu sefyllfaoedd annisgwyl. Yn arwain at weiddi, gwrthod, neu ymosod
• Gorlethu synhwyraidd gan sŵn, tyrfaoedd, neu amgylcheddau prysur. Yn arwain at drallod, encilio, neu ymddygiad adweithiol
• Anhawster rheoli emosiynau, sy’n arwain at ffrwydradau neu ymddygiad sy’n teimlo’n anodd ei ragweld
• Gweithredu’n fyrbwyll heb feddwl am ganlyniadau i’w hunain na phobl eraill
• Cael trafferth darllen ciwiau cymdeithasol, a all arwain at gamddealltwriaeth neu ymddygiad sy’n effeithio ar bobl eraill yn anfwriadol
• Ymddygiad sy’n ymddangos yn ‘anghymesur’ i’r sefyllfa. Yn aml yn gysylltiedig â straen sylfaenol, gorlwytho, neu bryder sydd wedi bod yn cronni

Deall yr effaith

Pan fo person ifanc niwrowahanol yn cael ei lethu, gall eu hymddygiad esgyn yn gyflym. Yn aml nid dewis yw hyn, mae’n ymateb i deimlo wedi’i orlwytho, yn ddryslyd, neu’n methu ymdopi yn y foment honno. Nid yw deall hyn yn golygu esgusodi’r ymddygiad, ond mae’n newid sut rydych yn ymateb iddo.

Ar yr un pryd, mae ymddygiad yn dal i gael effaith ar eraill ac mae pobl ifanc niwrowahanol yn gallu ac yn llwyddo i ddysgu ffyrdd mwy diogel, mwy hydrin o ymateb. Mae’n cymryd mwy o amser, yn gofyn am fwy o gysondeb, ac yn aml angen cymorth arbenigol, ond mae’n bosibl.

Mae hefyd yn werth cydnabod y gallai rhai ymddygiadau gael eu dylanwadu gan bwysau cymheiriaid, cynnwys ar-lein, neu negeseuon niweidiol ac nid dim ond ymatebion niwrowahanol i’r byd. Mae cadw’r ddwy bosibilrwydd ar agor yn eich helpu i ddeall y darlun llawn.

Beth gallwch chi ei wneud

Helpu nhw i sylwi ar arwyddion rhybudd cynnar

Mae llawer o bobl ifanc niwrowahanol yn ei chael hi’n anodd adnabod pan fyddant yn dechrau cael eu llethu ac erbyn iddynt wneud hynny, mae hi’n aml yn rhy hwyr i gamu’n ôl. Mae eu helpu i adnabod eu harwyddion rhybudd cynnar (teimlad yn eu corff, patrwm meddwl, sefyllfa sy’n cronni) yn rhoi mwy o gyfle iddynt weithredu cyn i bethau esgyn.

Lleihau straen a gorlwytho diangen

Lle bo modd, lleihau’r pwysau synhwyraidd neu sefyllfaol y gwyddoch eu bod yn sbarduno gorlethu, heb dynnu pob her i ffwrdd. Mae trefniadau clir, rhybudd cyn newidiadau, a disgwyliadau rhagweladwy i gyd yn lleihau nifer y sefyllfaoedd sy’n troi’n argyfwng.

Cynnal ffiniau clir yn dawel

Gall fod yn demtasiwn llacio ffiniau oherwydd eich bod yn deall pam mae’r ymddygiad yn digwydd. Ond mae cysondeb a therfynau clir mewn gwirionedd yn fwy pwysig i bobl ifanc niwrowahanol, nid llai. Maent yn helpu i greu’r rhagweladwyedd sy’n teimlo’n ddiogel. Yr allwedd yw sut rydych yn cynnal y terfynau hynny: yn dawel, heb esgyn.

Ceisiwch gymorth gan bobl sy’n deall niwroamrywiaeth

Nid yw cyngor cyffredinol ar fagu plant yn aml yn trosi’n dda i bobl ifanc niwrowahanol. Gall cymorth arbenigol o ysgol eich plentyn, therapydd sy’n deall niwroamrywiaeth, neu sefydliadau fel Neurodivergence Wales neu SNAP Cymru wneud gwahaniaeth sylweddol.

Neurodivergence Wales – cymorth ac adnoddau arbenigol i bobl niwrowahanol a’u teuluoedd ledled Cymru.

Beth yw iechyd meddwl?

Mae iechyd meddwl yn ymwneud â sut mae plentyn neu berson ifanc yn meddwl, yn teimlo, ac yn ymdopi â bywyd bob dydd. Mae pob person ifanc yn profi adegau gwell a gwaeth ond weithiau gall teimladau o bryder, hwyliau isel, dicter, neu drallod ddod yn llethol ac effeithio ar sut maent yn ymddwyn ac yn cysylltu ag eraill.

Gall anawsterau iechyd meddwl wneud ymddygiad yn anoddach i’w ddeall ac yn anoddach i’w reoli. Mae ymddygiad sy’n edrych fel anufudd-dod neu ymosodedd yn aml yn berson ifanc yn cyfathrebu rhywbeth nad oes ganddynt eiriau amdano.

Sut olwg allai fod arno?

• Newidiadau sydyn neu sylweddol mewn hwyliau neu ymddygiad
• Dicter, rhwystredigaeth, neu ffrwydradau emosiynol, weithiau’n teimlo’n anghymesur
• Tynnu’n ôl o’r teulu, ffrindiau, neu weithgareddau roeddent yn arfer eu mwynhau
• Ymddygiad cymryd risg neu fyrbwyll heb feddwl am ganlyniadau
• Anhawster ymdopi â straen neu heriau bob dydd. Osgoi, gwrthod, neu ymatebion dwysach
• Newidiadau mewn cwsg, archwaeth, neu drefnau bob dydd
• Hunan-niwed fel ffordd o ymdopi â theimladau llethol

Os yw eich plentyn yn hunan-niweidio, cymerwch hyn o ddifrif a cheisiwch gymorth. Mae hunan-niwed yn arwydd bod person ifanc yn cael anhawster gyda rhywbeth na allant ei reoli ar eu pen eu hunain, nid ceisio sylw. Gall y sefydliadau isod helpu.

Deall yr effaith

Pan fo person ifanc yn cael anhawster gyda’u hiechyd meddwl, mae ymddygiad yn aml yn ffordd o fynegi rhywbeth na allant ei roi mewn geiriau. Efallai y bydd pryder yn ymddangos fel dicter. Efallai y bydd hwyliau isel yn edrych fel encilio. Gall teimlo wedi’u llethu arwain at ymddygiad byrbwyll neu adweithiol sy’n effeithio ar eraill.

I rieni, gall hyn deimlo’n ddryslyd. Efallai y byddwch yn ceisio deall a yw ymddygiad yn ‘fwriadol’ neu’n cael ei yrru gan sut y mae eich plentyn yn teimlo. Mewn llawer o achosion, y ddau beth ydyw: ymateb i drallod mewnol, ac ymddygiad sydd dal yn cael effaith ar eraill.

Mae cefnogi’ch plentyn yn golygu dal y ddau ar yr un pryd. Cydnabod eu hanghenion emosiynol, tra’n eu helpu hefyd i ddeall ffiniau, cyfrifoldeb, a ffyrdd mwy diogel o ymdopi. Heb gymorth, gall y patrymau hyn fynd yn sefydledig. Gyda’r help cywir, gall pobl ifanc ddysgu deall eu teimladau a meithrin ffyrdd iachach o gysylltu.

Beth gallwch chi ei wneud

Ceisio edrych o dan yr ymddygiad

Pan fo ymddygiad yn anodd neu’n frawychus, gall fod yn anodd aros yn chwilfrydig am beth sy’n ei yrru. Ond mae gofyn ‘beth mae fy mhlentyn yn ceisio’i gyfathrebu?’ yn agor ymatebion gwahanol na chanolbwyntio ar yr ymddygiad ei hun yn unig. Beth maent yn ei deimlo? Beth ddigwyddodd ychydig cyn hynny? Beth sydd ei angen arnynt?

Creu lle iddynt siarad heb bwysau

Mae cwestiynau syml, agored yn gweithio’n well na holi uniongyrchol. ‘Sut mae pethau wedi bod yn teimlo i ti’n ddiweddar?’ neu ‘Mae’n edrych fel bod pethau wedi bod tipyn yn drwm, eisiau siarad?’ Gwrandewch heb frysio i drwsio, cynghori, nac i dawelu meddwl. Weithiau cael eich clywed yw’r peth pwysicaf.

Cael cymorth gyda hunan-niwed

Os yw eich plentyn yn hunan-niweidio, mae’n bwysig ymateb gyda thawelwch a thrugaredd yn hytrach nag ofn neu ddicter. Mae cywilydd yn gwneud hunan-niwed yn waeth, nid yn well. Gadewch iddynt wybod nad ydych yn ddig, eich bod yn eu caru, a’ch bod am eu helpu i ddod o hyd i ffyrdd mwy diogel o ymdopi.

Gall hunan-niwed fod yn ffordd o ymdopi â gofid, cywilydd neu bryder sy’n teimlo’n rhy fawr i’w reoli ar eich pen eich hun. Efallai y byddwch yn sylwi ar anafiadau, cyfrinachau, ymbellhau neu newidiadau sydyn mewn hwyliau, a gall fod yn anodd gwybod beth sy’n digwydd o dan yr wyneb. Nid oes rhaid i chi wynebu hyn ar eich pen eich hun. Mae cymorth ar gael i’ch helpu i ddeall yr hyn a allai fod yn gyrru’r ymddygiad a sut i gadw eich plentyn yn ddiogel.

Mae’n iawn gofyn yn uniongyrchol a yw eich plentyn yn teimlo fel lladd ei hun. Nid yw siarad am hunanladdiad yn ei wneud yn fwy tebygol, gall helpu iddynt deimlo eu bod yn cael eu clywed ac yn llai unig. Mae sefydliadau arbenigol yn cynnig cyngor cyfrinachol a chymorth gwrando i rieni a phobl ifanc fel ei gilydd, gan eich helpu i ddod o hyd i ffyrdd mwy diogel ymlaen a chysylltu â help proffesiynol.

Os ydych chi’n poeni bod eich plentyn mewn perygl uniongyrchol o’u niweidio eu hunain yn ddifrifol, ffoniwch 999 neu ewch â nhw i’r Adran Achosion Brys.

Cynnal ffiniau clir ochr yn ochr â chymorth emosiynol

Nid yw deall bod ymddygiad yn cael ei yrru gan drallod yn golygu bod pob ymddygiad yn dderbyniol. Mae angen i’ch plentyn barhau i ddeall ffiniau, cyfrifoldeb, ac effaith eu gweithredoedd ar eraill. Mae dal y ddau, cynhesrwydd a therfynau yn anodd, ond yn bwysig.

Ceisio cymorth yn gynnar

Mae cymorth iechyd meddwl i bobl ifanc ar gael drwy eich meddyg teulu, ysgol, CAMHS, neu wasanaethau ar-lein fel Kooth. Po gynharaf y ceisiwch gymorth, gorau oll. Nid oes angen i chi aros nes bydd pethau’n cyrraedd pwynt argyfwng.

YoungMinds — i rieni sy’n poeni am iechyd meddwl eu plentyn – gan gynnwys llinell gymorth i rieni: 0808 802 5544.

Deall sut gall profiadau’r gorffennol siapio ymddygiad

Pan fo plentyn wedi byw drwy drawma neu galedi sylweddol, gall effeithio ar sut maent yn teimlo, yn ymateb, ac yn cysylltu ag eraill. Weithiau mewn ffyrdd sy’n anodd eu deall heb wybod beth maent wedi mynd drwyddo.

Efallai y bydd rhai plant yn ymateb yn gyflym iawn i straen neu fygythiad. Gall eu hymatebion deimlo’n ddwys, yn sydyn, neu’n anodd eu rhagweld, nid oherwydd eu bod yn dewis ymddwyn fel hyn, ond oherwydd bod eu system nerfol yn ceisio eu hamddiffyn ar sail profiad blaenorol.

Gall yr ymddygiadau hyn barhau i effeithio ar eraill. Mae cefnogi’ch plentyn yn golygu eu helpu i deimlo’n fwy diogel ac yn fwy rheoledig, tra’n eu tywys hefyd tuag at ffyrdd mwy diogel, mwy parchus o ymddwyn. Nid oes rhaid i chi weithio hyn allan ar eich pen eich hun.

Beth yw ACEs a thrawma?

Mae Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACEs) yn ddigwyddiadau anodd neu straenllyd sy’n digwydd yn ystod plentyndod. Gall y rhain gynnwys cam-drin, esgeulustod, gwrthdaro domestig, salwch meddwl rhieni neu gamddefnyddio sylweddau, neu dyfu i fyny mewn amgylchedd lle nad yw plentyn yn teimlo’n ddiogel neu’n cael cefnogaeth gyson.

Trawma yw sut mae plentyn yn profi ac yn ymateb i’r digwyddiadau hynny. Mae’n effeithio ar sut mae eu hymennydd a’u corff yn ymateb i straen, perthnasoedd, a’r byd o’u cwmpas. Nid yw pob plentyn yn ymateb i’r un profiadau yn yr un ffordd, ond i rai, mae’r profiadau hyn yn cael effaith barhaol ar sut maent yn ymdopi, yn ymddwyn, ac yn teimlo.

Sut olwg allai fod arno?

• Ymatebion emosiynol cryf sy’n ymddangos yn sydyn neu’n ddwys
• Dicter, ofn, neu drallod a all arwain at weiddi neu ymosod
• Anhawster ymddiried mewn pobl eraill neu ffurfio perthnasoedd sefydlog
• Encilio, osgoi, neu gau i lawr, yn enwedig pan fo pethau’n teimlo’n fygythiol
• Ymateb yn gyflym i sefyllfaoedd mewn ffyrdd sy’n ymddangos yn ‘anghymesur’
• Ceisio rheoli sefyllfaoedd neu bobl er mwyn teimlo’n ddiogel
• Gorwyliadwriaeth, bob amser yn sganio am berygl, hyd yn oed pan nad oes dim yn bresennol

Deall yr effaith

Pan fo plentyn wedi profi trawma, efallai y bydd eu corff a’u hymennydd yn aros ar frig-rybudd. Mae hyn yn golygu y gallant ymateb yn gyflym i sefyllfaoedd sy’n teimlo’n anniogel, hyd yn oed pan nad oes perygl uniongyrchol. Gall anghytundeb bach deimlo fel bygythiad difrifol. Gall newid mewn trefn deimlo’n llethol.

Mae’r ymatebion hyn yn aml yn awtomatig, yn digwydd cyn i blentyn gael amser i feddwl. Nid anufudd-dod bwriadol yw hyn. System nerfol sydd wedi dysgu blaenoriaethu goroesiad ydyw.

Ar yr un pryd, gall yr ymatebion hyn barhau i effeithio ar eraill drwy ymosodedd, ymddygiad rheoli, neu dynnu’n ôl. Mae cefnogi’ch plentyn yn golygu dal y ddau: tosturi am yr hyn maent wedi’i brofi, a therfynau clir o amgylch ymddygiad sy’n achosi niwed i bobl eraill.

Gyda’r cymorth cywir, gall pobl ifanc ddechrau teimlo’n fwy diogel, deall eu hymatebion eu hunain, a datblygu ffyrdd mwy sefydlog a pharchus o gysylltu ag eraill.

Beth gallwch chi ei wneud

Canolbwyntio ar ddiogelwch, sefydlogrwydd a rhagweladwyedd

Mae angen cysondeb ar bobl ifanc sydd wedi dioddef trawma yn fwy na’r rhan fwyaf. Trefniau rhagweladwy, ymatebion tawel a chyson gan oedolion, ac amgylchedd cartref sy’n teimlo’n ddibynadwy ddiogel yw’r sylfaen ar gyfer newid. Nid yw hyn yn golygu peidio byth â chael gwrthdaro, mae’n golygu bod sut rydych yn ymdrin â gwrthdaro yn gyson ac yn dawel.

Ceisio edrych o dan yr ymddygiad

Pan fo ymddygiad yn adweithiol ac yn ddwys, gofynnwch i’ch hun: beth mae fy mhlentyn yn ei deimlo ar hyn o bryd, a beth allai’r sefyllfa hon fod yn ei atgoffa i’w system nerfol? Nid yw hyn yn ymwneud ag esgusodi ymddygiad, mae’n ymwneud â’i ddeall ddigon da i ymateb yn effeithiol yn hytrach na dim ond yn adweithiol.

Aros wedi’ch rheoleiddio eich hun

Mae’ch system nerfol chi yn effeithio ar system nerfol eich plentyn. Pan fyddwch chi’n aros yn dawel mewn eiliadau anodd – hyd yn oed os yw’n cymryd popeth sydd gennych – mae’n arwyddo diogelwch i’ch plentyn. Mae hyn yn hynod o anodd, ac rydych chi’n haeddu cymorth gydag ef hefyd. Nid moeth yw gofalu amdanoch chi’ch hun, mae’n rhan o ofalu am eich plentyn.

Mae aros wedi’ch rheoleiddio yn sgil y gellir ei ddysgu a’i ymarfer. Ychydig o bethau sy’n helpu yn y foment:

• Cyn ymateb, oedwch, hyd yn oed mae dau neu dri eiliad o anadlu bwriadol yn newid ymateb eich corff
• Sylwch ble rydych chi’n teimlo’r tensiwn yn eich corff, mae’r ymwybyddiaeth honno ar ei phen ei hun yn creu eiliad o ddewis
• Cael ymadrodd rydych yn ei ailadrodd i chi’ch hun: ‘Mae hyn yn anodd. Galla i wneud pethau anodd.’
• Camwch am eiliad i ystafell arall os yw’n ddiogel gwneud hynny, mae pellter corfforol yn helpu’r system nerfol i setlo

Ar gyfer meithrin eich rheoleiddio eich hun dros amser, nid dim ond yn y foment, mae’r adnoddau canlynol yn ymarferol iawn:

ThinkGive — Pecyn Cymorth Rheoleiddio Emosiynol i Rieni a Gwarcheidwaid – canllaw ymarferol am ddim gan gynnwys y fframwaith S.T.O.P. (Stopio, Cymryd anadl, Arsylwi, Bwrw ymlaen) yn benodol ar gyfer rhieni.

Finding the Calm — Canllaw Rhiant i Reoleiddio Emosiynol (GIG Lothian) – canllaw y gellir ei lawrlwytho am ddim ar sail fframwaith Zones of Regulation, wedi’i ysgrifennu’n benodol ar gyfer rhieni.

Osgoi eu gwthio i siarad cyn eu bod yn barod

Yn aml ni all pobl ifanc yr effeithiwyd arnynt gan drawma siarad am eu profiadau yn y ffordd y byddai oedolion yn disgwyl. Gall gwthio am ddatgeliad neu esboniad deimlo’n fygythiol yn hytrach na chefnogol. Gadewch iddynt wybod eich bod chi yno, eu bod yn ddiogel, a’ch bod chi ddim yn mynd i unman. Mae ymddiriedaeth yn cymryd amser.

Ceisio cymorth sy’n deall trawma

Mae trawma angen cymorth arbenigol. Cymorth sy’n deall sut mae trawma yn effeithio ar yr ymennydd a’r corff, ac sy’n ymateb yn unol â hynny. Gofynnwch i’ch meddyg teulu neu ysgol am atgyfeiriad i CAMHS neu therapydd sy’n deall trawma. Mae gan Stori Cymru a Gwasanaeth Taith Barnardo’s arbenigedd penodol mewn trawma ac adfyd yng Nghymru.

Stori Cymru – cymorth arbenigol i deuluoedd yr effeithir arnynt gan adfyd, trawma, ac ACEs ledled Cymru.