Trais yn y Teulu

Beth yw cam-drin domestig?

Mae cam-drin domestig yn digwydd pan fo ymddygiad rhywun mewn perthynas neu deulu yn gwneud i berson arall deimlo’n anniogel, dan reolaeth, neu wedi’i frifo. Mae’n aml yn digwydd fel patrwm dros amser. Nid sefyllfa untro yn unig ac nid yw bob amser yn gorfforol.

Gall plant a phobl ifanc gael eu heffeithio gan gam-drin domestig mewn ffyrdd gwahanol. Efallai y byddant yn ei weld gartref, yn ei brofi eu hunain, neu’n dechrau ailadrodd patrymau y maent wedi’u gweld, yn enwedig os nad ydynt wedi cael cymorth i ddeall perthnasoedd iach.

Sut olwg allai fod arno?

• Rheoli ble mae rhywun yn mynd neu bwy y maent yn ei weld
• Bychanu rhywun, eu cywilyddio, neu wneud iddynt deimlo’n ddiwerth
• Bygythiadau, bygwth, neu greu ofn
• Niwed corfforol
• Gwneud i rywun deimlo bod rhaid iddynt gerdded ar blisg wyau
• Rheolaeth ariannol, rheoli neu atal arian
• Monitro ffôn, negeseuon, neu symudiadau rhywun

Deall yr effaith

Efallai y bydd plant a phobl ifanc sy’n gweld neu’n profi cam-drin domestig yn cael eu heffeithio mewn ffyrdd nad ydynt bob amser yn amlwg. Gall lunio sut y maent yn deall perthnasoedd, gwrthdaro, a phŵer. Dros amser, efallai y bydd rhai pobl ifanc yn dechrau ailadrodd y patrymau hyn eu hunain, yn enwedig heb gymorth.

Nid yw hyn yn anorfod. Gyda’r sgyrsiau a’r cymorth cywir, gall pobl ifanc ddysgu adnabod patrymau perthynas afiach a meithrin perthnasoedd parchiol, cyfartal eu hunain.

Os ydych chi’n profi cam-drin domestig, nid eich bai chi yw hyn. Gall fod yn anodd iawn siarad amdano, a gallech deimlo’n ansicr beth i’w wneud. Nid oes rhaid i chi gael popeth wedi’i weithio allan cyn estyn allan am gymorth.

Beth gallwch chi ei wneud

Canolbwyntiwch ar ddiogelwch yn gyntaf

Eich diogelwch chi, a diogelwch eich plant, yw’r flaenoriaeth. Os ydych chi mewn sefyllfa anniogel, cysylltwch â Llinell Gymorth Byw Heb Ofn. Gallant eich helpu i feddwl drwy eich opsiynau, gwneud cynllun diogelwch, a chael cymorth pan fyddwch yn barod. Nid oes rhaid i chi adael na gwneud unrhyw benderfyniadau ar unwaith.

Llinell Gymorth Byw Heb Ofn (Cymru) – ffoniwch 0808 80 10 800 (24 awr, 7 diwrnod yr wythnos), tecstiwch 07860 077333, neu e-bostiwch info@livefearfreehelpline.wales.

Estyn allan at rywun yr ydych yn ymddiried ynddo

Siarad â rhywun. Gall ffrind, aelod o’r teulu, meddyg teulu, neu wasanaeth cymorth eich helpu i deimlo’n llai unig a meddwl drwy beth i’w wneud nesaf. Nid oes rhaid i chi egluro popeth ar unwaith.

Cefnogi eich plentyn

Nid oes angen yr holl fanylion ar blant, ond mae angen sicrwydd arnynt. Gallech chi:

• Gadael iddynt wybod nad eu bai nhw yw’r hyn sy’n digwydd
• Rhoi lle iddynt siarad am sut y maent yn teimlo
• Cadw esboniadau’n syml ac yn addas i oedran
• Helpu iddynt ddeall eu bod yn cael eu caru ac yn ddiogel

Ewch i’n tudalen Atal Perthnasoedd Afiach am syniadau i helpu plant i ddeall sut olwg sydd ar berthnasoedd iach a sut i’w cefnogi wrth iddynt dyfu.

Beth yw cam-drin brodyr a chwiorydd?

Mae cam-drin brodyr a chwiorydd yn digwydd pan fo plentyn neu berson ifanc yn ymddwyn mewn ffordd sy’n niweidio, rheoli, neu ddychryn brawd neu chwaer dro ar ôl tro. Mae’n wahanol i wrthdaro arferol rhwng brodyr a chwiorydd ac mae’r gwahaniaeth hwnnw’n bwysig, oherwydd mae bron pob brawd a chwaer yn dadlau, yn ffraeo, ac yn dweud pethau annifyr wrth ei gilydd ar adegau.

Mae cam-drin rhywiol rhwng brodyr a chwiorydd yn unrhyw ymddygiad rhywiol rhwng brodyr a chwiorydd lle ceir camddefnyddio pŵer. Mae ‘brodyr a chwiorydd’ yn cynnwys plant sy’n rhannu un neu ddau riant, yn ogystal â’r rhai sydd wedi tyfu i fyny gyda’i gilydd yn yr un cartref teuluol.

Gwrthdaro arferol yn erbyn rhywbeth mwy difrifol

Mae gwrthdaro arferol rhwng brodyr a chwiorydd yn tueddu i fod yn gilyddol, mae’r ddau blentyn weithiau’n ymosodol, y ddau weithiau’r un sy’n teimlo ei fod wedi cael cam. Mae’n fflachio ac yn setlo. Gall y ddau blentyn adfer ohono a symud ymlaen. Nid yw’r naill blentyn na’r llall yn byw mewn ofn o’r llall.

Mae cam-drin brodyr a chwiorydd yn edrych yn wahanol. Efallai y sylwch:

• Un plentyn bob amser yw’r targed. Nid yw byth wir y ffordd arall
• Mae’r plentyn sy’n cael cam yn ymddangos wedi’i ddychryn go iawn, nid dim ond wedi’i gythruddo neu’n ofidus
• Maent yn newid eu hymddygiad i osgoi’r plentyn arall. Aros yn eu hystafell, peidio â dod i lawr y grisiau, gwrthod bod ar eu pen eu hunain gyda nhw
• Mae’r ymddygiad yn parhau hyd yn oed ar ôl i chi fynd i’r afael ag ef
• Mae’r plentyn sy’n cael cam yn ymddangos yn analluog i’w atal, beth bynnag y maent yn ei wneud

I roi enghraifft benodol: os yw eich plant yn dadlau dros y rheolaydd teledu, yn dweud rhywbeth briwus yn nhymestl yr eiliad, ac yna’n gwneud iawn, gwrthdaro arferol yw hynny. Os yw un plentyn yn targedu’r llall yn gyson â bychanu, ymosodedd corfforol, neu fygwth, mae’r plentyn arall yn ymddangos yn ofnus neu’n newid sut y maent yn byw eu bywyd i’w osgoi, a mae’n parhau i ailadrodd, mae hynny’n werth ei gymryd o ddifrif.

Os ydych chi’n ansicr, ymddiried yn eich greddf. Chi sy’n adnabod eich plant. Os yw rhywbeth yn teimlo’n fwy difrifol na chystadleuaeth arferol rhwng brodyr a chwiorydd, os yw un plentyn yn ymddangos wedi’i ddychryn go iawn, neu os yw’r ymddygiad yn cynnwys unrhyw beth rhywiol, ceisiwch gymorth.

Sut olwg allai fod arno?

• Bwlio, bygwth, neu fygythiadau ailadroddus
• Niwed corfforol, fel taro, cicio, gwthio
• Ymddygiad rheoli neu ddomineiddio
• Cywilyddio cyson, galw enwau, neu fychanu brawd neu chwaer
• Ymddygiad rhywiol digroeso tuag at frawd neu chwaer
• Ynysu brawd neu chwaer neu droi eraill yn eu herbyn

Deall yr effaith

Gall cam-drin brodyr a chwiorydd gael effeithiau uniongyrchol a pharhaol ar y plentyn sy’n cael ei niweidio, gan gynnwys pryder, tynnu’n ôl, newidiadau mewn ymddygiad yn yr ysgol, ac anhawster ymddiried yn eraill.

Ar gyfer y plentyn sy’n dangos yr ymddygiadau hyn, heb gymorth gall y patrymau hyn barhau i berthnasoedd eraill. Mae sut y mae pobl ifanc yn trin eu brodyr a’u chwiorydd yn aml yn llunio sut y maent yn deall ffiniau, pŵer, a pharch yn ehangach.

Mae hefyd yn bwysig cydnabod yr effaith arnoch chi fel rhiant. Mae teimlo wedi’ch dal rhwng plant, yn ansicr pwy i’w gredu, neu’n ofnus o’r hyn sy’n digwydd yn flinedig ac yn ynysu. Nid oes rhaid i chi reoli hyn ar eich pen eich hun.

Beth gallwch chi ei wneud

Sicrhewch fod pob plentyn yn ddiogel

Os yw’r ymddygiad yn achosi niwed corfforol neu ofn difrifol, blaenoriaethwch wahanu’r plant a chreu lleoedd diogel i bob un ohonynt. Gallai hyn olygu amseroedd gwely gwahanol, ystafelloedd, neu amser gyda’i gilydd dan oruchwyliaeth tra byddwch yn ceisio cymorth.

Siaradwch â phob plentyn ar wahân

Siaradwch â phob plentyn ar wahân. Canolbwyntiwch ar ddiogelwch, teimladau, a’r hyn a ddigwyddodd, yn hytrach na chymryd ochr neu neilltuo bai. Byddwch yn glir nad yw’r ymddygiad yn dderbyniol, tra’n aros yn agored i ddeall yr hyn sy’n ei ysgogi.

Cymerwch ef o ddifrif

Ymddiried yn eich greddf. Os yw un plentyn yn ymddangos yn ofnus, os yw’r ymddygiad yn esgyn, neu os yw’n cynnwys ymddygiad rhywiol, cymerwch ef o ddifrif a cheisiwch gymorth.

Ceisiwch gymorth arbenigol

Gall cam-drin brodyr a chwiorydd fod yn gymhleth i’w lywio, yn enwedig lle mae ffactorau eraill yn rhan ohono fel trawma, anghenion ychwanegol, neu batrymau a ddysgwyd o’r hyn y mae plant wedi’i weld gartref. Gall cymorth arbenigol eich helpu i ddeall yr hyn sy’n digwydd a beth i’w wneud nesaf.

Ewch i’n tudalen Atal Perthnasoedd Afiach am syniadau ar gefnogi eich plentyn i adnabod ffiniau a dysgu ffyrdd mwy diogel o gysylltu ag eraill.

Deall yr effaith

Gall rheolaeth orfodol adael rhieni’n teimlo wedi blino, wedi’u hynysu, yn ddryslyd, ac yn ansicr a yw’r hyn y maent yn ei brofi yn ‘ddrwg ddigon’ i geisio help. Gall effeithio ar eich hyder, eich ymdeimlad o realiti, a’ch gallu i wneud penderfyniadau.

Mae plant hefyd yn cael eu heffeithio, hyd yn oed pan nad hwy yw’r targed uniongyrchol. Mae gweld rhiant yn cael ei reoli, ei danseilio, neu ei ddychryn yn llunio sut y maent yn deall perthnasoedd a phŵer. Mae cael eu defnyddio fel cyfryngwyr neu ofyn iddynt fonitro rhiant yn rhoi plant mewn sefyllfa amhosibl, un na ddylid byth eu gosod ynddi.

Efallai y bydd plant yn dangos arwyddion o drallod, teyrngarwch rhanedig, pryder, neu newidiadau mewn ymddygiad, yn enwedig o amgylch trefniadau cyswllt. Efallai y byddant yn dweud pethau nad ydynt yn swnio fel nhw, neu’n ymddangos yn ddryslyd am yr hyn y caniateir iddynt ei ddweud neu ei deimlo.

Gyda’r cymorth cywir, gall rhieni a phlant ailadeiladu diogelwch, ymddiriedaeth, ac ymdeimlad o sefydlogrwydd. Nid oes rhaid i chi dderbyn hyn fel rhywbeth arferol, ac nid oes rhaid i chi ei reoli ar eich pen eich hun.

Beth gallwch chi ei wneud

Canolbwyntiwch ar eich diogelwch eich hun yn gyntaf

Os ydych chi’n profi rheolaeth orfodol, eich diogelwch chi a diogelwch eich plant yw’r flaenoriaeth. Gall gwasanaethau arbenigol eich helpu i feddwl drwy eich opsiynau, gwneud cynllun diogelwch, a chael cymorth ar ba bynnag gyflymder sy’n teimlo’n iawn. Nid oes rhaid i chi adael na gwneud unrhyw benderfyniadau ar unwaith.

Llinell Gymorth Byw Heb Ofn (Cymru) – 0808 80 10 800 · 24 awr, 7 diwrnod yr wythnos – hefyd tecstiwch 07860 077333 neu e-bostiwch info@livefearfreehelpline.wales.

Os yw cyn-bartner yn defnyddio plant i’ch rheoli chi

Mae hwn yn ffurf gydnabyddedig ar reolaeth orfodol ac nid oes rhaid i chi ei dderbyn. Rhai camau a all helpu:

• Cadwch gofnod o ddigwyddiadau – dyddiadau, yr hyn a ddywedwyd neu a wnaed, ac unrhyw effaith ar y plant. Efallai y bydd hyn yn ddefnyddiol ar gyfer achosion cyfreithiol neu gymorth proffesiynol
• Cyfathrebu â’ch cyn-bartner yn ysgrifenedig lle bo modd, fel bod cofnod clir
• Ceisiwch gyngor cyfreithiol ar drefniadau cyswllt os yw’r rhain yn cael eu defnyddio fel offeryn rheoli. Gall cyfreithiwr neu sefydliad cyfraith teulu gynghori ar eich opsiynau
• Siaradwch ag ysgol eich plant os ydych chi’n pryderu am yr hyn y mae plant yn cael eu dweud neu ofyn iddynt ei wneud

Rights of Women — cyngor cyfreithiol cyfraith teulu – llinell gyngor cyfreithiol am ddim i fenywod ar faterion cyfraith teulu gan gynnwys cyswllt a rheolaeth orfodol.

Amddiffynwch blant rhag bod yn y canol

Ni ddylid byth roi plant yn y sefyllfa o gario negeseuon, adrodd ar riant, neu deimlo’n gyfrifol am reoli gwrthdaro oedolion. Lle mae cyn-bartner yn gwneud hyn, gallwch gymryd rhai camau i leihau’r effaith ar eich plant:

• Byddwch yn gyson ac yn dawel yn y ffordd yr ydych chi’n siarad am y sefyllfa. Mae plant yn synhwyro trallod oedolion
• Osgowch ofyn i blant beth sydd wedi’i ddweud neu’i wneud yng nghartref y rhiant arall
• Gwnewch yn glir i blant nad ydynt yn gyfrifol am berthnasoedd na phenderfyniadau oedolion
• Sicrhewch blant eu bod yn cael caru’r ddau riant
• Ceisiwch gymorth i’ch plant os ydynt yn ymddangos mewn trallod, yn ddryslyd, neu wedi’u dal yn y canol

Siarad â’ch plentyn

Mae siarad â phlant am reolaeth orfodol yn gofyn am ofal. Mae angen i blant deimlo’n ddiogel ac yn cael eu caru, nid eu recriwtio i wrthdaro oedolion.

Gallech chi:

• Cadw esboniadau’n syml ac yn addas i oedran. Nid oes angen manylion oedolion ar blant
• Enwi’r hyn y gallant ei weld heb osod bai: ‘Rwy’n gwybod bod pethau wedi teimlo’n anodd gartref. Nid eich bai chi yw hynny.’
• Dilysu eu teimladau heb eu tynnu at eich ochr chi: ‘Mae’n iawn teimlo’n ddryslyd neu’n ofidus am hyn.’
• Gwnewch yn glir eu bod yn cael eu caru gennych chi a na fydd eich perthynas â nhw’n newid
• Rhowch iaith iddynt ar gyfer eu teimladau a gadewch iddynt wybod y gallant bob amser ddod atoch chi

Os yw eich plentyn yn gofyn cwestiynau anodd – am pam y gwahansoch chi, beth mae eu rhiant arall wedi’i wneud, neu pam mae pethau fel y maent – mae’n iawn dweud: ‘Mae hynny’n rhywbeth i oedolion ei sortio. Nid eich gwaith chi yw poeni amdano. Fy ngwaith i yw gofalu amdanoch chi.’

Gall cymorth arbenigol, gan gynnwys therapi teulu neu gwnsela plant, helpu plant i brosesu’r hyn y maent yn ei brofi mewn lle diogel, niwtral.

Beth yw cam-drin rhywiol?

Mae cam-drin rhywiol yn digwydd pan fo rhywun yn cynnwys plentyn neu berson ifanc mewn gweithgaredd rhywiol nad ydynt yn ei ddeall yn llawn, na allant gydsynio iddo, neu sy’n niweidiol iddynt.

Gall cam-drin rhywiol gael ei gyflawni gan oedolion, ond gall hefyd ddigwydd rhwng pobl ifanc. Weithiau efallai y bydd plentyn neu berson ifanc yn dangos ymddygiadau rhywiol sy’n niweidiol i eraill. Mae hyn wedi’i ymdrin yn fanylach ar ein tudalen Ymddygiad Rhywiol Niweidiol.

Os ydych chi wedi darganfod bod eich plentyn wedi cael ei gam-drin, neu efallai wedi ymddwyn mewn ffordd sydd wedi niweidio rhywun arall, mae’n naturiol teimlo wedi’ch llethu, wedi’ch synnu, neu’n ansicr beth i’w wneud. Nid eich bai chi yw hyn. Mae estyn allan am gymorth yn gam dewr a phwysig.

Sut olwg allai fod arno?

• Cyffwrdd digroeso neu gyswllt rhywiol
• Pwysau ar rywun neu orfodi rhywun i weithgaredd rhywiol
• Rhannu delweddau rhywiol heb ganiatâd
• Ymddygiad rhywiol sy’n achosi trallod, ofn, neu niwed
• Plentyn yn dangos gwybodaeth neu ymddygiad rhywiol y tu hwnt i’r hyn a ddisgwylir ar gyfer eu hoedran
• Newidiadau mewn ymddygiad, tynnu’n ôl, pryder, problemau cysgu, neu amharodrwydd i fod gyda phobl benodol

Deall yr effaith

Gall cam-drin rhywiol effeithio ar ymdeimlad plentyn o ddiogelwch, ymddiriedaeth, hunan-werth, a dealltwriaeth o berthnasoedd. Gall yr effaith fod yn uniongyrchol neu ymddangos dros amser, ac mae’n edrych yn wahanol i bob plentyn.

Efallai y bydd rhai plant sydd wedi profi cam-drin rhywiol yn mynd ymlaen i ddangos ymddygiad rhywiol niweidiol eu hunain, nid oherwydd bod hyn yn anorfod, ond oherwydd eu bod wedi profi rhywbeth na allant ei ddeall. Mae cymorth cynnar yn gwneud gwahaniaeth go iawn.

I rieni, gall darganfod bod plentyn wedi cael ei gam-drin, neu wedi cam-drin eraill, fod yn boenus iawn ac yn ddryslyd. Mae ceisio cymorth i chi’ch hun, ochr yn ochr â’ch plentyn, yn bwysig.

Beth gallwch chi ei wneud

Arhoswch yn dawel ac yn gadarn

Mae eich ymateb cyntaf yn bwysig yn aruthrol. Os yw eich plentyn yn datgelu cam-drin, ceisiwch aros yn dawel, hyd yn oed os ydych chi’n teimlo wedi’ch synnu neu mewn trallod. Diolchwch iddynt am ddweud wrthych, sicrhewch nhw nad eu bai nhw yw hyn, a gadewch iddynt wybod eich bod am gael help.

Peidiwch ag ymchwilio eich hun

Mae’n bwysig peidio â holi eich plentyn dro ar ôl tro neu’n fanwl am yr hyn a ddigwyddodd. Gall hyd yn oed cwestiynau â bwriad da achosi trallod ychwanegol a gallant effeithio ar unrhyw broses ffurfiol sy’n dilyn. Nid oes angen i chi gasglu gwybodaeth na deall y darlun llawn cyn ceisio help, dyna rôl gwasanaethau arbenigol.

Cysylltwch â llinell gymorth yr NSPCC neu wasanaethau plant lleol yn gyntaf, a gadewch iddynt arwain y camau nesaf. Maent yn brofiadol mewn cefnogi teuluoedd drwy hyn a byddant yn cymryd pethau ar y cyflymder cywir.

Lucy Faithfull Foundation — Ymchwiliadau cam-drin rhywiol plant: Canllaw i rieni a gofalwyr – canllaw ymarferol a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru yn egluro beth sy’n digwydd yn ystod ymchwiliad a sut i gefnogi eich plentyn drwyddo.

Ceisiwch gymorth arbenigol ar unwaith

Mae cam-drin rhywiol angen cymorth arbenigol. Gallwch gysylltu â’r NSPCC, eich gwasanaethau plant lleol, neu We Stand (Cymru) – pob un ohonynt yn gallu eich cynghori ar y camau nesaf a’ch cysylltu â’r help cywir ar gyfer eich plentyn a’ch teulu.

Stop It Now – 0808 1000 900 – yn cynnig cyngor am ddim a chyfrinachol os ydych chi’n poeni am ymddygiad rhywiol plentyn. Nid oes angen i chi roi enwau na manylion adnabod.

Offeryn goleuadau traffig Lucy Faithfull Foundation

Os ydych chi’n ceisio deall a yw ymddygiad rhywiol eich plentyn yn bryderon neu o fewn yr ystod o’r hyn a ddisgwylir yn ddatblygiadol, mae system oleuadau traffig Lucy Faithfull Foundation yn mapio ymddygiad yn erbyn datblygiad nodweddiadol ar draws gwahanol grwpiau oedran.

Lucy Faithfull Foundation — Deall ymddygiad rhywiol mewn pobl ifanc.

Beth yw trais ar sail anrhydedd?

Mae trais ar sail anrhydedd (HBV) yn digwydd pan fo rhywun yn cael ei niweidio, ei reoli, neu ei roi dan bwysau oherwydd bod eraill yn credu ei fod yn amddiffyn enw da neu ‘anrhydedd’ teulu neu gymuned.

Gall gymryd llawer o ffurfiau, pwysau emosiynol, bygythiadau, niwed corfforol, cyfyngiadau ar ryddid, neu briodas orfodol. Mae’n aml wedi’i wreiddio mewn credoau am rywedd, ymddygiad, perthnasoedd, neu hunaniaeth, a gall gynnwys aelodau ehangach o’r teulu neu rwydweithiau cymunedol, nid dim ond y rhai yn y cartref.

Mae HBV yn bryder diogelu difrifol ac yn drosedd. Nid yw’n dderbyniol mewn unrhyw gyd-destun diwylliannol neu gymunedol.

Mae’r dudalen hon wedi’i hysgrifennu ar gyfer rhieni a gofalwyr. P’un a ydych chi’n pryderu am blentyn a allai fod yn profi HBV, yn poeni am agweddau neu ymddygiadau o fewn eich teulu neu gymuned ehangach, neu’n ceisio deall rhywbeth y mae eich plentyn wedi’i ddweud wrthych. Fel â phob adran o’r wefan hon, efallai y bydd peth o’r hyn a ddisgrifir yma yn digwydd o fewn teulu yn hytrach nag y tu allan iddo.

Weithiau efallai y bydd pobl ifanc eu hunain yn teimlo pwysau i reoli neu fonitro eraill yn seiliedig ar y credoau hyn, gan gynnwys brodyr a chwiorydd neu gymheiriaid. Mae hwn hefyd yn ffurf ar drais ar sail anrhydedd.

Sut olwg allai fod arno?

• Pwysau i ddilyn rheolau llym am ymddygiad, perthnasoedd, neu hunaniaeth
• Cael ei fonitro, ei gyfyngu, neu gael rhyddid cyfyngedig, er enghraifft, pwy y gall rhywun ei weld neu siarad ag ef
• Disgwyliadau cryf am rolau rhywedd, gwyleidd-dra, neu enw da teulu
• Bygythiadau, cosb, neu gywilydd yn gysylltiedig â dwyn anfri
• Priodas orfodol neu o dan bwysau
• Person ifanc yn ceisio rheoli neu fonitro ymddygiad brawd neu chwaer neu gymrawd yn seiliedig ar ddisgwyliadau teuluol
• Plentyn yn cael ei dynnu o’r ysgol, ei ynysu, neu ei symud o’i gartref

Deall yr effaith

Gall HBV fod yn gymhleth a sensitif i’w fynd i’r afael ag ef, yn enwedig lle mae’n cynnwys credoau diwylliannol neu gymunedol dwfn. Efallai y bydd pobl ifanc yr effeithir arnynt yn teimlo wedi’u rhwygo rhwng gwahanol ddisgwyliadau. Teulu a diwylliant ar un ochr, eu hunaniaeth a’u dewisiadau eu hunain ar yr ochr arall. Gall hyn greu ofn, dryswch, a phwysau go iawn.

Gall yr effaith gynnwys rhyddid cyfyngedig, trallod emosiynol, niwed corfforol, ac mewn achosion difrifol, risg sylweddol i ddiogelwch. Mae pobl ifanc yn y sefyllfaoedd hyn yn aml yn teimlo nad oes ganddynt neb i droi atynt, neu y byddai siarad allan yn achosi mwy o niwed.

Mae’n bwysig gwybod bod cymorth arbenigol ar gael gan bobl sy’n deall y materion hyn yn ddwfn a all helpu’n ddiogel ac yn gyfrinachol, heb roi unrhyw un mewn mwy o risg.

Os ydych chi’n ceisio adborth neu gymorth gan bobl â phrofiad byw o HBV, gall Karma Nirvana eich cysylltu ag adnoddau cymunedol priodol a chymorth cymheiriaid.

Beth gallwch chi ei wneud

Blaenoriaethwch ddiogelwch

Os ydych chi’n credu bod plentyn neu berson ifanc mewn perygl uniongyrchol, cysylltwch â’r heddlu neu Linell Gymorth Byw Heb Ofn. Gall sefyllfaoedd HBV esgyn yn gyflym, a gall sefydliadau arbenigol eich helpu i asesu risg ac ymateb yn ddiogel.

Ceisiwch gyngor arbenigol cyn gweithredu

Mewn sefyllfaoedd HBV, mae’n bwysig ceisio cyngor arbenigol cyn mynd at aelodau o’r teulu neu’r gymuned gan y gall hyn weithiau gynyddu risg. Gall gwasanaethau arbenigol gynghori ar ddulliau diogel a chamau nesaf.

Crëwch le ar gyfer sgwrs agored lle mae’n ddiogel

Lle mae’n ddiogel gwneud hynny, gadewch i’ch plentyn wybod eich bod chi yno ar eu cyfer, nad ydynt ar eu pen eu hunain, a bod ganddynt yr hawl i wneud dewisiadau am eu bywyd eu hunain. Cadwch eich tôn yn dawel ac yn ddi-farn.

Canolbwyntiwch ar barch, diogelwch, a dewis

Os yw eich plentyn yn rhoi pwysau ar eraill yn seiliedig ar syniadau am anrhydedd neu rolau rhywedd. Mae sgyrsiau am barch, diogelwch, a hawl pob person i wneud eu dewisiadau eu hunain o fewn y gyfraith yn bwysig. Gall gwasanaethau arbenigol gefnogi’r sgyrsiau hyn.

Karma Nirvana – 0800 5999 247 – cymorth arbenigol i’r rhai yr effeithir arnynt gan gam-drin ar sail anrhydedd a phriodas orfodol.